بایدها و نبایدها و راهکارهای برون رفت از موانع صادرات
بایدها و نبایدها و راهکارهای برون رفت از موانع صادرات غیر نفتی
سیر تحولی عظیم دنیای امروزی در عصر فن آوری اطلاعات که با سرعت سرسام آوری در حال تغییر و تحول می باشد کشورها را بر آن می دارد که بدون فوت وقت درجهت همراه شدن با این تحولات سوار قطار توسعه و تحول شوند و همگام دنیای متحول حرکت نمایند از مهمترین جنبه های تحولی ،جنبه اقتصادی و توسعه پایدار کشورهاست ، توسعه اقتصادی کشورها تاثیر بسزایی در آسایش و رفاه نسبی ملتها داشته و کشورهای با اقتصاد مولد و پویا تاثیرگذاری بیشتری در معادلات جهانی دارند . در این راستا توسعه اقتصاد مولد و پویا با اصلاح ساختار تولید بویژه درامر صادرات کالاهاست که برای صادرات و دستیابی به بازارهای هدف امکان استفاده از ظرفیت کامل، تولید به مقیاس اقتصادی را فراهم نمود و درنتیجه کاهش هزینه تولید و تامین منافع مصرف کننده داخلی را به دنبال خواهد داشت و تولیدکنندگان داخلی را از محدویتهای بازارهای داخلی رها و می شود با استفاده از مزیت های نسبی داخلی در تجارت خارجی بهره گیرد. اصولا"در صادرات غیر نفتی باید توجه نمود که چرا باید صادرات صورت گیرد ، چه چیزی باچه بسته بندی و قیمتی و در نهایت با چه کیفیتی باید صادر شود و رقبای ما چه کسانی هستند و نقش دولت در حمایت از صادرات به چه میزان می باشد ؟
زیرا با علم به این عوامل صادرات اصولی و منطقی صورت خواهد گرفت و شناخت بازارهای هدف و تحقیقات جمع آوری اطلاعات برای صادرکنندگان با طیف وسیعی از عوامل محیطی ،مشتریان و رقبای متفاوت با بازارهای داخلی سر و کار داشته که ضروری می باشد از طریق بازاریابی در خصوص عواملی مانند تفاوتهای فرهنگی ، حقوقی و سیاسی ، اقتصادی و مالی، بازارهای چند ملیتی ، مناطق آزاد تجاری و ویژه ،سطح توسعه اقتصادی کشورها و ریسک تجارت با دانش صادرات نمود داشتن این اطلاعات موجب آشنایی با خواسته های مصرف کنندگان ،تمایلات و دیدگاههای مخاطبان بازارهای هدف ، پیش بینی ودرک چگونگی و اکنش مصرف کنندگان به انتخاب یک محصول خاص شده و این امر به بقای آن محصول در بازار کمک می کند ودر نهایت موجب بالا رفتن کیفیت محصولات تولیدی تولید کنندگان داخلی خواهد شد.و برای صادرات کالاها صادرکننده باید هزینه تمام شده پائین برای کالا، کیفیت بالای کالا برای جلب توجه مشتریان ، سرعت به موقع در دسترسی به مصرف کننده و ایمنی حمل و نقل کالای صادراتی و بسته بندی مناسب و شکیل کالاهای آماده برای مصرف مد نظر قرار دهد.
در حال حاضر با توجه به مولد نبودن اقتصادکشور بابد ساختار و سیر تفکرات به سمت و سوی اصلاح ساختار تولید سوق یابد که با تولید باکیفیت علاوه بر تامین نیازهای داخلی مازاد کالاهای تولیدی با کیفیت نیز صادرات گردد،زیرا صادرات موتور محرکه تولید و اقتصاد است و باعث توسعه و تثبیت جایگاه کشور ها در اقتصاد بین الملل می شود.
درکشور ما متاسفانه در طول دهه ها از اکتشاف نفت خام همچنان کشور وابسته به درآمدهای حاصل از فروش نفت خام بوده و از این درآمد سرشار و ثروت خدادادی بدرستی در جهت پی ریزی زیربنای اقتصادی مولد و تولید محور استفاده نشده و فقط به خام فروشی و استفاده از در آمد حاصله روی آورده و اقتصادی شکننده را برای کشور رقم زده است ،تا جائیکه بعضی از اقتصاددانان نفت را عامل نابودی اقتصاد مولد می دانند این در حالی است که بسیاری از کشور دارای ذخایر زیر زمینی از جمله نفت خام مانند کشورهای عربستان و قطر و کشورهای منطقه خاورمیانه تعریف ویژهای از نقش نفت خام در اقتصاد کشورشان دارند و در آمد حاصله از این فروش صرفا" برای امورات روز مره و مصرف مردم هزینه نکرده و غالب در آمد حاصله در صنایع تبدیلی سرمایه گذاری می نمایند ،پس نفت نه تنها فی نفسه مضر نبوده بلکه باید به آن به عنوان یک موهبت خداوندی نگریسته شود که می تواند شالوده و پایه اقتصاد مولد ودر نهایت اشتغال زایی ، رفاه نسبی مردم و توسعه پایدار را برای کشور فراهم نماید.
امروزه با توجه وجود تنگناهای بین المللی(تحریم ها)بیش از پیش باید به نقش و اهمیت صادرا غیر نفتی و اصلاح ساختار تولید روی آورد و اقتصاد کشور را بر پایه بدون نفت طراحی نمود،چرا که کشورهای مانند چین و ترکیه و... اقتصاد کشورشان را بر پایه صادرات غیر نفتی پی ریزی نموده اند ،در دهه اخیر بویژه چین به جایگاه مقام دوم اقتصاد دنیا ارتقاء یافته و عملا" به کشوری تاثیر گذار در مبادلات دنیا شده است.
باید باور و اعتقاد داشت کشوری که می خواهد در مسیر توسعه پایدار گام بردارد نمی تواند اقتصادش بر پایه خام فروشی ذخائر زیر زمینی استوار باشد،کشوری دارای قدمت چند هزارساله با فرهنگی غنی جاذبه گردشگری جذب توریست فراوان ، آب و هوای چهارفصل و دارا بودن دو دریا ،قرار گرفتن در منطقه سوق الجیشی که می تواند پل ارتباطی دنیا با کشورهای آسیای میانه ، قفقاز و روسیه باشد باید سرمایه گذاران داخلی و خارجی را با واگذاری تسهیلات به سرمایه گذاری در صنعت توریسم ترغیب نمود. متنوع سازی اقتصاد و ارائه راهکارهای مناسب برای کاهش اتکاء به در آمدهای نفتی و جهش صادرات غیر نفتی ، ضرورتی است که می تواند به کاهش میزان تورم ، ایجاد فرصتهای شغلی تازه ، رشد سرمایه گذاری مولد اقتصادی و ... منجر شود و باور داشت که تولید و صادرات مکمل همدیگرند و صادرات عامل محرک تولید است و افزایش و گسترش بازارهای صادراتی افزایش تولید و اشتغال، کارایی در تخصیص منابع، پیشرفت و استفاده از تکنولوژی های نوین ،گسترش و توسعه بازار افزایش تخصیص نیروی کار ،دانش و تجربه لازم برای توسعه اقتصادی را در پی خواهد داشت.
حال پاره ای از موانع عمده صادرات غیر نفتی کشور به اعتقاد بسیا ری از کارشناسان اقتصادی و صادرکنندگان حرفه ای به شرح ذیل می باشد:
-عدم باور ملی به صادرات کالاها و رایج نبودن فرهنگ صادرات و عدم شناخت نقش صادرات در توسعه اقتصاد -افزایش هزینه های تولید و بالا بودن نرخ تورم در کشور، پائین بودن بهره وری و کیفیت کالاهای صادراتی در حال حاضر، قدیمی و فرسوده بودن خط تولید و تکنولوژی مورد استفاده کالاهای تولیدی برای صادرات ،عدم وجود نیروی متخصص انسانی در بخش صادرات کشور ،اتکا به درآمد سرشار نفت و بازار پر مصرف داخلی ، بوروکراسی و دیوانسالاری اداری در امر صادرات، نوسانات شدید ارزی ،کمبود یا عدم وجود ساختار های صادراتی در بعضی از بنادر و مبادی خروجی کشور ،مسائل و معضلات بخش حمل و نقل ( هوایی،دریایی،زمینی و ریلی ) برای کالاهای صادراتی مانند گرانی و نوسانات بهای هزینه خدمات حمل و نقل ،عدم دانش در خصوص سلیقه مشتریان بازارهای هدف به دلیل کمبود نیروی متخصص در امر بازاریابی و تبلیغات کالاهای صادراتی ،عدم آشنایی و استفاده ایجاد ارتباط با تجارت الکترونیکی در فرآیند صادرات ،عدم برنامه ریزی مناسب در زمانبندی نمایشگاههای کالاهای صادراتی و عدم وجود نیروهای متخصص در دستگاههای دولتی مرتبط با امر صادرات کالاها
حال باید دید با توجه به موانع عنوان شده آیا عزمی برای حل معضلات برای گسترش و توسعه صادرات غیر نفتی در کشور وجود دارد یا خیر ؟
متخصصان و کارشناسان اقتصادی کشور علاوه بر ذکر موانع صادرات غیر نفتی راهکارهای برون رفت از این موانع را نیز با توجه به اصول علم اقتصاد و بازاریابی بین الملل برای رونق و شکوفایی صادرات غیر نفتی و تطبیق با کشورهای توسعه یافته در امر صادرات به شرح ذیل ارائه می نمایند :
تشویق و ایجاد فرهنگ و انگیزه صادرات برای عموم مردم بعنوان یک عزم ملی برای مشارکت و درک اهمیت و جایگاه صادرات غیر نفتی تلاش در جهت کاهش هزینه های تولید محصولات صادراتی، رعایت تناسب سیاستهای ارزی با سیاستهای اقتصادی کشور، تشویق و مساعدت به صادرکنندگان به استفاده از تکنولوژی و فن آوریهای نوین روز دنیا در تولید کالاهای صادراتی برای تولید محصولات با کیفیت، تدوین قوانین و مقررات با ثبات و روشن و حذف قوانین زائد و دست و پاگیر و از بین بردن بوروکراسی اداری در امر صادرات غیر نفتی،حمایت حقوقی و قضایی از حقوق تجار و صادر کنندگان کشور در مجامع بین المللی از طرف قوه قضائیه کشور، ارائه اطلاعات مورد نیاز صادرکنندگان توسط سفارتخانه های ایران در خارج از کشور و سهولت در روادید تجار و صادرکنندگان، ایجاد دفاتر فی مابین تجار ایرانی و خارجی برای بازاریابی کالاها، برگزاری دوره های آموزشی برای تجار و صادرکنندگان و مجریان امرصادرات در جهت سهولت و تسریع در امر صادرات غیر نفتی، حمایت و ایجاد تشکلهای صادراتی غیر دولتی برای نظارت و رفع موانع و مشکلات صادرکنندگان همانند اتاق بازرگانی،ایجاد پنجره واحد تجاری(تجمع واحدها و سازمانها دخیل در امر صادرات زیر یک سقف )،استفاده از فن آوریهای نوین اطلاعاتی در بخش صادرات کشور، برگزاری منظم، هدفمند نمایشگاههای داخلی و خارجی، روان سازی امر صادرات در پایانه هاو بازارچه های مرزی، عضویت در پیمانهای منطقه ا یی شرایط ویژه که این پیمانها برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان محلی ایجاد می کند.
در پایان امید است در شرایط کنونی تهدیدات (تحریم ها ) را به فرصت تبدیل کنیم و بعد از دهه ها از اتکاء به در آمدهای نفتی و خام فروشی همتی مضاعف در جهت حمایت از تولیدات داخلی با عزمی ملی و اعتقاد راسخ در امر صادرات غیر نفتی صورت گیرد چراکه صادرات محور و موتور محرکه تولید و اقتصاد کشورهاست،تا گامی بلند در سربلندی کشور و توسعه پایدار برداریم.
منابع و ماخذ: عطا سلطانی هزارخانی
دکتراحمد روستا مددیریت بازار یابی مدرس دانشگاه و کارشناس گمرکات استان قم
کاتلر فیلیپ اصول و مدیریت بازاریابی
نشریات تخصصی گمرک ایران و اینترنت (اقتصاد ایرانی)
برای آموختن یک روش وجود دارد عمل کردن