بسته سياستي پيشگيري و مبارزه با قاچاق كالا و تخلفات گمركي
مقدمه:
نظر به اينكه مبارزه با پديده شوم قاچاق كالا يكي از مصاديق جهاد اقتصادي قلمداد شده و سياست گذاري و
برنامه ريزي جهت پيشگيري و مبارزه با قاچاق كالا امري ضروري و اجتناب ناپذير مي باشد و از آنجايي كه
گمرك به عنوان مرزبان اقتصادي در مرزهاي رسمي كشور مستقر و علاوه بر نظارت بر ورود و خروج كالا،
به عنوان سازمان شاكي وفق قانون نحوه اعمال تعزيرات حكومتي راجع به قاچاق كالا و ارز درخصوص
پرونده هاي قاچاق اقدام مي نمايد، لذا به منظور پيشگيري و مبارزه همه جانبه با قاچاق كالا و تخلفات گمركي در
مشتمل بر چهار سرفصل به « پيشگيري و مبارزه با قاچاق كالا و تخلفات گمركي » مبادي رسمي، بسته سياستي
شرح زير ابلاغ مي شود:
1 - پيشگيري از شكل گيري بسترهاي قاچاق كالا و تخلفات گمركي
2 – نظارت بر عمليات گمركي
3 - پيگيري دقيق پرونده هاي متشكله قاچاق
4 - اشراف كامل نظارتي و آماري بر عملكرد
1 - پيشگيري از شكل گيري بسترهاي قاچاق كالا و تخلفات گمركي :
-1-1 تجهيز گمركات ورودي و خروجي كه سهم عمده اي در واردات، صادرات و ترانزيت دارند به دستگاهها
دوربين مداربسته، دروازه هاي ورودي ،Gamma Ray ، X-RAY و سيستم هاي پيشرفته كنترلي نظير
الكترونيكي و ... با استفاده از ظرفيت هاي بخش خصوصي.
-2-1 توزيع منطقي عمليات گمركي با بهره گيري از طرح آمايش سرزميني گمرك به نحوي كه در هر يك از
گمركات، حجم عمليات با امكانات و تجهيزات آن گمرك جهت اعمال كنترل هاي لازم متناسب باشد.
-3-1 تخصصي نمودن گمركات اجرايي براساس كالاهاي هدف به منظور نظارت دقيق بر ورود و خروج كالا با
بهره گيري از كارشناسان متخصص(با عنايت به تنوع كالاهاي وارداتي و صادراتي كشور، منظور تعيين دقيق نوع
كالا، ارزش و تعرفه آن، ضرورت دارد جهت اعمال كنترل هاي دقيق تر درخصوص برخي از كالاهاي مهم و
حساس، ارزيابان و كارشناسان گمركات اجرايي آموزش هاي تخصصي مرتبط را طي نمايند).
در همين راستا گمركات تخصصي براي واردات و صادرات تعيين شده تا كالاهاي مزبور فقط از گمركاتي كه از
حيث نيروي كارشناسي و امكانات برخوردار هستند ترخيص شوند. بنابراين گمركات تخصصي به شرح پيوست
شماره 1 در رويه واردات و صادرات عمليات گمركي را انجام مي دهند.
-4-1 تبادل اطلاعات با دستگاه ها و مراجع مسئول و نظارتي در حوزه ترانزيت بمنظور كنترل بهينه عمليات
ترانزيت از جمله استفاده نيروي انتظامي و سازمان راهداري و حمل و نقل جاده اي از سامانه كنترل ترانزيت جهت
نظارت در طول مسير كاميونها.
و باركد RFID -5-1 حراست از اسناد گمركي و ايمن سازي آن ها با استفاده از فن آوري هاي نوين ( مثل
دوبعدي، هولوگرام و ... ) به منظور پيشگيري از جعل و سوء استفاده از اسناد گمركي.
-6-1 استفاده از سامانه الكترونيكي جهت انجام هرگونه عمليات گمركي به منظور به حداقل رساندن مراجعه
حضوري ترخيص كاران و صاحبان كالا از جمله سامانه اظهار از راه دور و نيز استقرار سامانه كنترل كالا در درب
خروج در گمركات اصلي و مهم كشور.
-7-1 طراحي و بهره برداري از پلمپ مطمئن و پيشرفته جهت كنترل هاي گمركي.
2 – نظارت بر عمليات گمركي:
الف – ترانزيت خارجي:
-1-2 مسئولين گمركات اجرايي موظفند با تشكيل كميته تخصصي در خصوص رويه ترانزيت خارجي نسبت به
پياده سازي فرايند استاندارد و پيگيري رديف هاي مرزي تسويه نشده اقدامات قانوني معمول (درصورت احراز
قاچاق تعقيب قانوني و از جهت وصول تضمين هاي اخذ شده از طريق امور مالي پيگيري شود) و چنانچه در اين
خصوص با مشكلاتي مواجه شده اند،ضمن پيگيري، درصورت عدم رفع آن، مراتب را به گمرك ايران منعكس
88 ؛ شماره 3483 مورخ /8/ تا اقدامات لازم بعمل آيد.( موضوع بخشنامه هاي شم اره 187980 مورخ 19
90/1/17
.( 89 معاونت حقوقي، پيوست 2 /11/ اداره كل نظارت بر ترانزيت و بخشنامه شماره 231673 مورخ 4
-2-2 مسئولين گمركات اجرايي موظفند ضمن نظارت بر الصاق پلمپ به محفظه كالا و تانكرهاي حامل
محموله هاي ترانزيتي، نسبت به آموزش نيروهاي تحت امر جهت آشنايي هر چه بيشتر با نحوه الصاق صحيح
پلمپ (به منظور پيشگيري از هرگونه تخلفات احتمالي) اقدام لازم بعمل آورند.(بخشنامه شماره 191367 مورخ
.( 89/9/12 دفتر ارزيابي عملكرد و پاسخگويي به شكايات، پيوست 3
-3-2 اعلام وصول كالاهاي ترانزيتي در گمركات اجرايي مقصد بايد توسط دو نفر از كارشناسان خبره بعمل
آيد و با استفاده از سيستم هاي موجود بين گمركات مبداء و مقصد، وصول كالاهاي ترانزيتي پيگيري شود.
همچنين
به منظور پيشگيري از تخلفات احتمالي و قاچاق توسط شركت هاي حمل و نقل، تسهيلات ويژه (از قبيل پذيرفتن
بن بيمه و ... ) به شركت هاي حمل و نقل بين المللي خوشنام اعطاء و نسبت به شركت هاي متخلف و داراي سابقه
قاچاق، محدوديت هاي قانوني در چارچوب مقررات اعمال و از اعطاي تسهيلات ويژه مثل بن بيمه خودداري
.( 90 اداره كل نظارت بر ترانزيت، پيوست 4 /3/ شود. (بخشنامه شماره 55661 مورخ 21
-4-2 ضرورت دارد گمركات، نظارت بر اظهار صحيح كالاهاي ترانزيتي و عدم پذيرش اظهار كلي را مدنظر
.( 90 ، پيوست 5 /4/ قرار دهند.( بخشنامه شماره 84106 مورخ 28
ب – صادرات :
-5-2 مسئولين گمركات اجرايي بايد با پيگيري به موقع اعلام خروج كالاهاي موضوع پروانه هاي صادراتي
گمركات داخلي و درصورت عدم خروج در مهلت مقرر، اقدام لازم برابر بخشنامه هاي ابلاغي را بعمل آورند.
89/6/ 89 ، شماره 74118 مورخ 22 /2/ (بخشنامه هاي شماره 129095 مورخ 18
.( 90 دفتر صادرات،پيوست 6 /4/ 56 مورخ 13 /71/437/6924/ و 32208
-6-2 مسئولين گمركات اجرايي در تعيين دقيق ارزش كالاهاي صادراتي به منظور جلوگيري از اعلام ارزش
غيرواقعي نظارت كامل داشته باشند.
-7-2 دقت لازم در انجام تشريفات صادرات عين كالاي وارده يا كالاهاي توليد شده از محل مواداوليه وارداتي
( اعم از ورود موقت و ورود قطعي) از سوي گمركات بعمل آيد.
ج – واردات
-8-2 دقت و نظارت براظهار صحيح كالاهاي وارداتي برابر بند ه ماده 2 قانون امور گمركي و عدم پذيرش
90/3/ 22 مورخ 2 /1/253/ اظهار كلي و ناقص و مجمل مورد توجه جدي قرار گيرد.( بخشنامه شماره 42242
( رياست كل، پيوست 7
1390 موضوع عدم ارائه تسهيلات اختياري ( ضمانت /7/ -9-2 مسئولين گمركات اجرايي موظفند از تاريخ 1
نامه بانكي و ... ) در چارچوب قوانين و مقررات موجود به اشخاص متخلف و داراي سابقه سوء را مورد توجه قرار
دهند. اين موضوع در گمركات اجرايي اطلاع رساني شود. ليست متخلفين گمركي متعاقباً از سوي دفتر آمار و
فناوري اطلاعات و ارتباطات اعلام مي شود.
-10-2 جلوگيري از ترخيص كالاهاي مشمول بند 12 ماده 40 قانون امورگمركي مورد توجه قرار گيرد .
-11-2 پيگيري به موقع تعهدات و تضمين هاي مأخوذه از بابت ورود موقت ماده 12 قانون مقررات صادرات و
واردات و ماده 24 آئين نامه اجرايي آن و وصول به موقع حقوق دولت تأكيد مي شود. (بخشنامه شماره
.( 88 رياست كل، پيوست 8 /11/ 260248 مورخ 17
-12-2 نظارت و انطباق كالاهاي اظهاري در زمان بارگيري و بهنگام خروج از گمركات مورد توجه قرار گرفته
و نرم افزار ماده 14 قانون امور گمركي در درب خروج گمركات اجرايي نصب و راه اندازي شود ( بخشنامه
( 90 معاونت حقوقي، پيوست 9 /2/ 52 مورخ 14 /102/11/ شماره 28319
-13-2 مسئولين گمركات در تعيين و اعمال جرائم گمركي (موضوع مواد 268 و 269 و ... آ.ا.ق.ا.گ)
متناسب با نوع و ميزان تخلف به نحوي كه جنبه بازدارندگي داشته باشد را مورد توجه قرار دهند.
3– پيگيري دقيق پرونده هاي متشكله قاچاق :
-1-3 نظارت بر تشكيل و پيگيري پرونده هاي مهم و كلان قاچاق از جمله رعايت مفاد بخشنامه شماره
88 دفتر حقوقي ( پيوست 10 )، مورد تأكيد مي باشد. /9/ 214782 مورخ 23
-2-3 بررسي و رسيدگي دوره اي پرونده هاي قاچاق سنواتي بويژه پيگيري اجراي دادنامه هاي قطعيت يافته
( 88 معاونت حقوقي، پيوست 11 /1/ ضروري مي باشد. (بخشنامه شماره 17290 مورخ 31
-3-3 اهتمام و جديت لازم در دفاع از پرونده هاي مطروحه در مراجع قضايي و شعب تعزيرات حكومتي توسط
كارشناسان حقوقي و درصورت لزوم در معيت كارشناس امور گمركي صورت پذيرد.
-4-3 اعمال دقيق و جدي ماده 30 قانون امور گمركي نسبت به مرتكبين قاچاق كالا (قطعيت يافته) مدنظر قرار
86 دفتر ارزيابي عملكردوپاسخگويي به /9/ 51 مورخ 27 /220/35/514/ گيرد.(بخشنامه شماره 261257
. ( شكايات، پيوست 12
-5-3 با تشكيل كميته اي در ستاد گمرك ايران (متولي معاونت حقوقي) نسبت به آسيب شناسي پرونده هاي
قاچاق كالاهاي مكشوفه در مبادي گمركي اقدام و راهكارهاي مناسب جهت پيشگيري اتخاذ گردد.
4 - اشراف كامل نظارتي و آماري بر عملكرد :
-1-4 مسئولين گمركات باتجزيه و تحليل ماهانه آمار عملكرد حوزه تحت مسئوليت به ويژه در حوزه واردات،
صادرات و ترانزيت، هرگونه تغييرات حادث شده را به دقت بررسي و تمهيدات و پيش بيني هاي لازم جهت
بهبود امور و پيشگيري از بروز هرگونه تخلف را اتخاذ نمايند و درصورت بروز هرگونه مشكل، بدواً ضمن
رسيدگي و اعمال مديريت، در موارد لزوم مراتب را جهت بررسي جامع تر و آسيب شناسي به مسئولين مافوق
گزارش نمايند.
-2-4 مسئولين گمركات در جهت جلوگيري از رسوب كالاهاي قاچاق در انبارهاي قضائي ترتيبي اتخاذ نمايند
تا با بررسي ماهانه آمار پرونده هاي متشكله قاچاق ، كالاهاي موجود در انبارها ( با لحاظ مدت زمان رسوب كالا)
ميزان جريمه وصولي، ميزان جرائم محكوميت يافته مشخص و در جهت تسريع در رسيدگي مراتب را با طرح
مشكلات در كميسيون ها و مراجع ذيربط استاني، پيگيري جدي نمايند و درصورت لزوم و اهميت موضوع جهت
اقدامات ويژه و خاص مراتب را به معاونت حقوقي گمرك ايران منعكس نمايند.
-3-4 راه اندازي سامانه جامع قضايي در گمركات مربوطه توسط دفتر آمار و فناوري اطلاعات و معاونت
حقوقي.
-4-4 راه اندازي سامانه جامع مسافري در گمركات مربوطه توسط دفتر آمار و فناوري اطلاعات و معاونت امور
گمركي.
-5-4 رعايت مواد 31 آيين نامه اجرايي قانون مقررات صادرات و واردات و 55 آئين نامه اجرايي قانون امور
گمركي در مورد رويه مسافري.
-6-4 رعايت مفاد قانون ساماندهي مبادلات مرزي و آيين نامه اجرايي آن و مصوبات ستاد مركزي مبارزه با
قاچاق كالا و ارز در خصوص نحوه ترخيص و ميزان معافيت كالاي ملوانان و مرزنشينان.